System logistyczny portów morskich

Kluczowy element systemów logistycznych łańcuchów dostaw

Transport morski w sposób naturalny kanalizuje w określonych ciągach transportowych ładunki przewożone w ramach wielu łańcuchów dostaw, co oznacza, że porty są ich miejscami zbiorczymi, pozwalającymi w procesach jednoczesnej obsługi przez sferę eksploatacyjno-handlową na optymalizację kosztów i czasu przepływu dóbr.

Zaprezentowany na rys. 1 schemat łączenia ładunków wielu załadowców i przemieszczanych w ramach różnych łańcuchów dostaw obrazuje kluczowe znaczenie portów morskich w ich systemie logistycznym. Takie znaczenie portów jest efektem zmiany filozofii działania i stworzeniem własnego systemu logistycznego, który w swoich rozwiązaniach jest kompatybilny z rozwiązaniami stosowanymi w łańcuchach dostaw.

Przekształcenie się największych europejskich portów morskich było możliwe dzięki zmianie filozofii działania zarówno sfery eksploatacyjno-usługowej, jak i administracyjno-zarządczej. Porty „wyszły” z własnego obszaru, stając się przestrzeniami społeczno-gospodarczymi, gdzie najważniejszym jest podejście procesowe do obsługi ładunków, a nie miejsce realizacji tychże usług. Stworzenie systemu logistycznego w portach morskich wiązało się z rozwojem funkcji logistyczno-dystrybucyjnej, gdzie usługi spedycyjno-logistyczne nabrały istotnego znaczenia dla wielkości generowanej przez port logistycznej wartości dodanej (VAL). Jednoznacznie można stwierdzić, że im wyższa wartość dodana, tym mocniejsza pozycja portu i tym większe jego znaczenie w systemie logistycznym łańcuchów dostaw.

Zaprezentowany na rys. 2 schemat obsługi ładunków w porcie morskim III i IV generacji z rozwiniętą funkcją logistyczno-dystrybucyjną obrazuje dwa główne obszary składające się na system logistyczny portu morskiego, gdzie w ramach funkcji transportowej realizowanych jest szereg usług związanych z przeładunkami, obsługą środków transportu i odprawą fitosanitarną ładunków. Z kolei w ramach funkcji logistyczno-dystrybucyjnej realizowany jest szeroki wachlarz usług spedycyjno-logistycznych związanych z gospodarką magazynową na rzecz towarów, formowaniem partii ładunkowych i jednostek ładunkowych czy zarządzaniem zapasami przez operatorów logistycznych / spedytorów.

Usługi spedycyjno-logistyczne i transportowe świadczone w przestrzeni portu morskiego nie różnią się niczym od podobnych zestawień charakterystycznych dla centrów logistycznych. Dlatego też coraz częściej uznaje się, że porty III i IV generacji są swoistymi centrami logistycznymi, czy wręcz platformami logistycznymi, gdzie naturalnym staje się unifikowanie zakresów świadczonych w zintegrowanych centrach logistycznych, jak i portach morskich powyższych generacji usług na rzecz ładunków.

Przekształcanie portów morskich w formy platform logistycznych wiązało się z odejściem od tradycyjnego postrzegania problematyki zarządzania portami morskimi, co ma miejsce w Polsce, polegające na uznaniu, że zarząd portu musi działać w formule czystego landlord. Niestety, takie rodzime podejście uniemożliwia przekształcenie polskich portów w platformy logistyczne, a właśnie przekształcenie najważniejszych europejskich portów w organizmy gospodarcze III i IV generacji wiązało się ze zmianą funkcji zarządów portów w kierunku stymulatorów aktywności (activity landlord) sfery eksploatacyjno-usługowej portów i nowego podejścia do rozumienia pojęcia przestrzeni społeczno-gospodarczej, jakimi są porty morskie.

dr inż. Andrzej Montwiłł